Weimarskie Spotkania z Historią
4.-6.11.2011
Weimar (Muzeum Miejskie, Szkoła Muzyczna im. Ottmara Gerstera, mon ami)

Ludzka przemoc, ludzka moc

Weimarskie święto historii inspirowane jest udanym przykładem francuskiego miasta partnerskiego Blois, które od ponad 10 lat organizuje podobny festiwal. Poświęcony jest on prowadzonym na najwyższym naukowym poziomie, jednak bez użycia przesadnie naukowego żargonu dyskusjom na tematy historyczne i polityczne. Chodzi w nim o wychodzący z przestrzeni publicznej przekaz świadomości historycznej w postaci rozmowy międzynarodowych ekspertów i zainteresowanych obywateli - taka jest koncepcja festiwalu, który ma się na trwałe zadomowić w Weimarze.
Temat trzeciej edycji „Weimarskich Spotkań z Historią” brzmi: Ludzka przemoc, ludzka moc.
„Moc” jest nie tylko elementem „przemocy”, jest także skomplikowanym, wielopoziomowym zjawiskiem, wywołującym niepokój i rodzącym fascynację. Przemoc występowała w przeszłości, występuje w teraźniejszości i zagraża naszej przyszłości. „Moc”, będąca tematem tegorocznego weimarskiego święta historii, ma wiele aspektów, może ujawniać się w postaci przemocy będącej reakcją na przemoc, rezygnacji ze stosowania przemocy lub być świadomym odejściem zarówno od tradycyjnych jak i od stale się zmieniających układów sił. W czasach kiedy na południowych brzegach Morza Śródziemnego przemoc zdaje się po raz kolejny być „motorem historii”, temat ten okazuje się być bardziej aktualny niż kiedykolwiek przedtem.
Zarówno ludzie jak i społeczeństwa marzą o pokoju, a mimo to przemoc jest stałym, widocznie nieuniknionym elementem naszego prywatnego i politycznego życia. Jaka doza pacyfizmu musi wejść na stałe do naszych podstaw kulturowych, aby dało się wytrzymać lub nawet zredukować ciągle istniejący potencjał przemocy? Czy nasze społeczeństwo ma taką szansę, teraz i w przyszłości?
Weimarskie międzynarodowe święto historii będzie nie tylko zajmować się okrutnym wymiarem przemocy, lecz poruszy także kwestie związane z podstawami antropologicznymi i uwalniającym potencjałem mocy ludzkiej. W czasie kilkunastu dyskusji panelowych i referatów zbadane zostaną stosunki panujące między biegunami wolności i przemocy, piękna i przemocy, przemocy „legalnej” i „nielegalnej” oraz przedstawione związki łączące media i przemoc, język, literaturę i przemoc, przemoc i pojednanie. Spektrum tematyczne festiwalu sięgać będzie od średniowiecza do roku 2011, bez zaznaczania wyraźnych geograficznych granic, chociaż będzie się ogniskować wokół Europy, przede wszystkim wokół krajów Trójkątu Weimarskiego oraz Weimaru i Turyngii.
Program uzupełnią pokazy filmowe oraz wieczorne imprezy kulturalne.

Otwarcie Święta Filmów połączone z dyskusją
3 listopada 2011, godz 17
Kino mon ami
DIE ZEIT DER STILLE (CZAS CISZY)
F/D 2011, 90 min,  dozwolony od lat 16
Reżyseria: Franck Appréderis; w rolach głównych: Loic Corbery, Bernard LeCoq
Przedmiotem rozmowy będzie nie tylko film, lecz także temat deportacji, przezwyciężania traumatycznych przeżyć oraz powrotu do codzienności byłych więźniów obozów koncentracyjnych.
Dr Cathy Leblanc (Uniwersytet Katolicki w Lille), psycholog Johannes Pfäfflin (Erkrath), dr Michel Pierre (Fondation pour la Mémoire de la Déportation Paris), dyskusję poprowadzi dr Justus H. Ulbricht (Drezno, Magdeburg).
Słowo powitalne wygłosi dr Holger Poppenhäger (Minister Sprawiedliwości Turyngii).

Przy współracy z Stiftung Gedenkstätten Buchenwald und Mittelbau-Dora oraz  Association française Buchenwald-Dora

W słowach, które Lehr włożył w usta Goethemu, zawarta jest krótka analiza ludzkiego obcowania z przemocą: czyha ona na każdym kroku, jest wszechobecna; sieje strach; budzi poczucie wyższości u jednych, u innych zaś poczucie braku własnej wartości. Mówca zastanowi się nad takimi doświadczeniami, wpisując je w kontekst wybranych pozycji historii myśli politycznej, zakreśli także historyczną linię rozwojową postrzegania przemocy i sposobów jej uprawomocniania oraz pokaże załamania tej linii. Ponadto zapyta o drogę ucieczki: Czy leży jeszcze gdzieś jakaś nić Ariadny, prowadząca do wyjścia z błędnego ogrodu?

Czy można dokonać przewrotu bez stosowania przemocy? Czy da się stworzyć nowy świat, nie burząc starego? Czy też opór dawnych stosunków klasowych jest tak przemożny, że trzeba go łamać na siłę? Jaka doza przemocy jest przy tym dopuszczalna? Na trzech przykładach (Francja 1789 r., Rosja 1917 r. i świat arabski 2011 r.) uczestnicy dyskusji przeanalizują relacje łączące przemoc, demokrację, terror, kontrrewolucję i suwerenność narodów.

Wojna religijna jest wojną między różnymi wyznaniami. Przedmiotem sporu nie bywa jednak wyłącznie religia. Chodzi raczej o znalezienie nowego porządku politycznego i zbudowanie państwa, które regulowałoby lub tolerowało różnorodność religijną. Dlatego decydująca była w nich kwestia władzy politycznej. W prelekcji poruszone zostaną różne jej aspekty – prawo do oporu, mord na tyranie, tolerancja – jako motywy tekstów i obrazów z czasów francuskich wojen religijnych (1562-1598) i Wojny Trzydziestoletniej (1618-1648).

W XX wieku reżym politycznej przemocy zawładnął Niemcami, Francją i Polską. We wszystkich trzech krajach uformowały się także – w bardzo różny od siebie sposób - grupy oporu. Przedmiotem dyskusji będzie nie tylko różnorodność działań opozycyjnych, lecz będą nim także strukturalne różnice między organizacjami ruchu oporu kraju okupującego i krajów okupowanych.

W antologii  „Prawdziwy koniec wojny jest przed jej początkiem” (Goettingen, Wallstein  / Warszawa W.A.B. 2010) zebrano teksty pięciu polskich i pięciu niemieckich autorów dotyczące wojny i przemocy. Rany i upiory Drugiej Wojny Ṡwiatowej, ludobójstwo w Ruandzie, nowe konflikty na obrzeżach Europy oraz brutalność życia codziennego każą ich autorom zmagać się ze światem. Obrazy przemocy narzucają pytanie o adekwatną reakcję literatury. Jakie są obowiązki pisarza? Jakie szanse? Stephan Stroux przedstawi polsko-niemiecką antologię nie tracąc przy tym z oczu literatury francuskiej.
.

Czy możliwy jest rzeczowy i niezaangażowany przekaz medialny poświęcony przemocy? Jak i dlaczego media ją inscenizują? Z jakim skutkiem? Uczestnicy dyskusji zastanowią się z jednej strony nad tym, kto i co wywiera wpływ na sposób i formę przekazu medialnego poświęconego przemocy. Z drugiej strony będą rozmawiać także o trudnych relacjach łączących misję informowania opinii publicznej o faktach i zdarzeniach i atrakcyjność obrazów przemocy. W tym kontekście ważna stanie się kwestia wolności wyboru oraz odpowiedzialności dziennikarzy – pracujących jako reporterzy wojenni w regionach objętych kryzysami lub donoszących o zamieszkach, będących brutalnym aspektem konfliktów społecznych i ulicznych demonstracji.
.

Wśród stereotypów pojawia się czasami „jasnowłosa bestia”, owa kreatura „osławionego” weimarskiego filozofa Friedricha Nietzschego, który w swoich dziełach zajmował się wieloma aspektami (aktami) przemocy. Dlatego Nietzsche bywa niekiedy postrzegany jako prekursor ideologii narodowego socjalizmu i innych potworności XX wieku... Warto przyjrzeć się dokładniej temu stereotypowi: Do jakiego stopnia filozof akceptował przemoc? Dlaczego? W jakim celu? Być może z dyskusji wyłoni się jego zupełnie inny obraz i okaże się, że „jasnowłosa bestia” w rzeczywistości ma niewiele wspólnego z narodowym socjalizmem...

Po ostatnich aktach przemocy, dokonanych w Berlinie przez młodocianych sprawców, w mediach pojawiły się ponownie komentarze, przypisujące młodym przedstawicielom ludności napływowej z krajów muzułmańskich szczególny potencjał przemocy. I tak w dobie kryzysu figura migranta przybrała postać kozła ofiarnego.
Na jakich stereotypach bazują wyobrażenia obcokrajowca jako kryminalisty, w jakich kontekstach występują? Jakie czynniki odgrywają decydującą rolę w takiej kryminalizacji obcych? Historyczne i trilateralne spojrzenie na ten fenomen rzuci nowe światło na debaty toczone  w poszczególnych krajach, pozwalając na szukanie wspólnej drogi wyjścia z tej spirali symbolicznej i fizycznej przemocy, będącej częścią procesu integracji.

Arabska wiosna doprowadziła do (samo)wyzwolenia narodów Tunezji i Egiptu, w Libii toczą się ostatnie walki, Palestyna walczy o uznanie swojej suwerenności. Co raz to nowy region Bliskiego i Środkowego Wschodu przyciąga uwagę światowej opinii publicznej. Co dzieje się za kulisami pokazywanych wydarzeń, co czynią dyplomaci, żeby zapobiec międzynarodowym konfliktom, uspokoić je lub doprowadzić do ich pokojowego zakończenia? Niemieccy i francuscy dyplomaci opowiedzą o doświadczeniach w pracy w ministerstwach spraw zagranicznych swoich krajów. Mowa będzie także o trudnych, często skokowych, procesach demokratyzacji krajów Meghrebu i Środkowego Wschodu oraz o wkładzie zachodniej dyplomacji w demokratyzację tych krajów.

4 listopada, godz. 20
C.Keller & Galerie Markt 21
Iran
Sara Tavakolimehr (Weimar/Berlin)
Rozmowę poprowadzi Gerlinde Sommer (Weimar)

5 listopada, godz. 20
C.Keller & Galerie Markt 21
Izrael/Palestyna
Adi Haroni (Izrael)
Ihlayel Meqdad (Palestyna)
Rozmowę poprowadzi Daniel Gaede (Weimar)

6 listopada, godz. 20
C.Keller
Syria
Mohamed Alfaham (Weimar)
Rozmowę poprowadzi Daniel Gaede, Weimar

 

Warsztaty artystyczne
Pod opieką profesjonalnych instruktorów młodzi uczestnicy warsztatów (cyrk, streetdance, warsztaty pisarskie, radio, improwizacje teatralne, streetwork) poszukają artystycznych i ludycznych środków wyrazu dla przemocy i jej zapobiegania.
Prezentacja wyników odbędzie się 5 listopada o godz. 19.30 w domu spotkań „Mehrgenerationenhaus Weimar-West“.
Godz. 21, koncert SOOKEE
Jak na muzykę hiphopową teksty Sookee są czymś szczególnym: nie ma w nich seksizmu, homofobii i nienawiści. Sookee udowadnia, że alternatywę dla przemocy da się znaleźć także w języku hiphopu.
 

WYSTAWY
Otwarcie: 14 października 2011, godz. 16
15 października  - 20 listopada 2011
Kunsthalle „Harry Graf Kessler“, Weimar
wtorek-niedziela, godz. 11-17
Wystawa muzeum Historial de la Grande Guerre w Péronne (Pikardia)
Walka i cierpienie. Combattre et subir

Otwarcie : 4 listopada, godz. 17
5 i 6 listopada, 10-18 Uhr
Musikschule "Ottmar Gerster"
Nagroda za zasługi dla praw człowieka miasta
Weimaru za lata 1995 - 2011

 

PROJEKTY
Trzystronne zajęcia seminaryjne dla uczniów – wynik kooperacji Weimarskich Spotkań z Historią i Rendez-vous de l’histoire w Blois 2011
13 października 2011, godz.18.30
La Fabrique w Blois
Ślady Orientu w Weimarze, Krakowie i Blois -
Traces d’Orient à Weimar, Cracovie et Blois
Uczniowie Liceum im. Jana III Sobieskiego w Krakowie, Goethegymnasium w  Weimarze  i Lycée Dessaignes w  Blois wspólnie pracowali przez tydzień nad tematem tegorocznego motta francuskiego festiwalu  „Orient“.

Przedstawienie 4 listopada 2011, godz. 11, Humboldt-Gymnasium
Przemoc w walce politycznej w dwudziestoleciu międzywojennym
wspólny projekt uczniów Humboldt-Gymnasium w Weimarze i  Lycée Félix Faure Beauvais
Kai Sauer, Weimar
Dr Sébastien Bertrand, Beauvais
Za czasów Republiki Weimarskiej Niemcy przeżyły kilka faz przemocy, stosowanej wobec siebie przez partie i ruchy polityczne. Podobny fenomen wystąpił na początku lat 30tych także we Francji. W ramach współpracy dwóch szkół przygotowujących do niemiecko-francuskiej matury uczniowie przygotowali kolaż sceniczny, naświetlający ten temat z kilku różnych perspektyw.

 

Święto Filmu w ramach Święta Historii
Obrazy przemocy – Przemoc obrazów
3 -10 listopada w Kinie mon ami
Kuratorzy cyklu filmowego: dr Maria Imhof, Seminarium Romanistyczne Uniwersytetu w Kolonii i prof. dr Lorenz Engell, IKKM Uniwersytet Bauhausu w Weimarze.
Projekt wspierany przez Kancelarię Stanu Turyngii, referat ds mediów

Filmy - i to nie tylko filmy akcji - zajmują się intensywnie różnymi przejawami przemocy. Mamy w nich do czynienia także z pozytywną mocą, która w formie miłości dosłownie zbija nas z nóg, podczas gdy przemoc, wyolbrzymiona do postaci groteski i odarta z grozy, rozśmiesza. Poruszona zostanie kwestia „dobrej mocy” i kwestia możliwej rezygnacji z przemocy. Ale czyż samo kino nie wywiera przemożnego wpływu rozbrajając nas swomi obrazami?